اگر تندخوانی بلد نباشید چه چیزی را از دست می‌دهید؟
چند سال پیش عادت داشتم هر بار وارد کتابفروشی می‌شدم، چند دقیقه‌ای جلوی قفسه‌ها بایستم و کتاب‌ها را تماشا کنم. احساس عجیبی بود؛ از یک طرف هیجان‌زده می‌شدم، چون موضوعات جذاب زیادی برای یاد گرفتن وجود داشت و از طرف دیگر حس می‌کردم هیچ‌وقت فرصت کافی برای خواندن همه آن‌ها را نخواهم داشت.
هرچه بیشتر مطالعه می‌کردم، این احساس پررنگ‌تر می‌شد. فهرست کتاب‌هایی که می‌خواستم بخوانم مدام بلندتر می‌شد، اما سرعت پیشرفتم تقریباً ثابت بود. انگار در مسابقه‌ای شرکت کرده بودم که هر روز طول مسیرش بیشتر می‌شد.
چرا یادگیری تندخوانی را جدی نمی‌گرفتم؟
اسم تندخوانی را بارها شنیده بودم. گاهی مقاله‌ای درباره آن می‌خواندم، گاهی ویدئویی می‌دیدم و حتی بعضی وقت‌ها با خودم تصمیم می‌گرفتم که بالاخره یادگیری تندخوانی را شروع کنم.
اما این تصمیم معمولاً بیشتر از چند روز دوام نمی‌آورد.
بخشی از ماجرا به این برمی‌گشت که تندخوانی را چیزی پیچیده و خسته‌کننده تصور می‌کردم. فکر می‌کردم باید ساعت‌ها تمرین‌های طاقت‌فرسا انجام دهم، روی حرکات چشمم کار کنم، مدام روی خطوط کتاب حرکت کنم و مدت‌ها تمرین کنم تا شاید نتیجه‌ای بگیرم.
راستش را بخواهید، حوصله چنین مسیری را نداشتم.
از طرف دیگر، هنوز مطمئن نبودم که یادگیری تندخوانی قرار است چه تغییری در زندگی من ایجاد کند.
آیا واقعاً ارزش این همه زمان، انرژی و هزینه را داشت؟
بسیاری از ما برای لباس، تفریح، گوشی یا رستوران به‌راحتی هزینه می‌کنیم، اما وقتی صحبت از سرمایه‌گذاری روی ذهن و رشد فردی می‌شود، ناگهان مردد می‌شویم.
من هم دقیقاً همین سؤال را داشتم:
آیا قرار بود فقط کمی سریع‌تر کتاب بخوانم یا موضوع مهم‌تری در میان بود؟
به همین دلیل، هر بار که به تندخوانی فکر می‌کردم، بعد از مدتی آن را کنار می‌گذاشتم و به روال قبلی برمی‌گشتم.
چرا باید تندخوانی را یاد بگیریم؟
سال‌ها بعد، وقتی کتاب «با چرا شروع کنید» اثر سایمون سینک را خواندم، متوجه شدم مشکل اصلی جای دیگری بوده است.
سینک معتقد است انسان‌ها زمانی برای انجام یک کار متعهد می‌شوند که ابتدا دلیل انجام آن را بدانند.
به عبارت دیگر، قبل از اینکه بپرسیم «چگونه؟» باید بدانیم «چرا؟»
ناگهان فهمیدم تمام آن سال‌ها به دنبال پاسخ سؤال اشتباهی بوده‌ام.
من مدام از خودم می‌پرسیدم:
چگونه می‌توانم تندخوانی را یاد بگیرم؟
در حالی که هنوز برای سؤال مهم‌تر پاسخی نداشتم:
چرا باید تندخوانی را یاد بگیرم؟
پاسخ این سؤال فقط به سریع‌تر خواندن کتاب مربوط نمی‌شود.
مسئله اصلی، چیزهایی است که ممکن است در صورت یاد نگرفتن تندخوانی به‌تدریج از دست بدهیم؛ بدون اینکه حتی متوجه آن شویم.
۱. فرصت یادگیری بیشتر
اولین چیزی که از دست می‌دهیم، فرصت یادگیری بیشتر است.
هر کتاب می‌تواند حاصل چندین سال تجربه و زندگی یک انسان را در اختیار ما قرار دهد. وقتی سرعت مطالعه پایین باشد، تعداد کتاب‌هایی که در طول یک سال می‌خوانیم نیز محدود می‌شود.
شاید این تفاوت در کوتاه‌مدت چندان مهم به نظر نرسد، اما در بلندمدت می‌تواند شکاف بزرگی ایجاد کند.
تصور کنید یک نفر در طول سال ۱۰ کتاب بخواند و فرد دیگری با همان مقدار زمان، بتواند تعداد بیشتری کتاب را با درک مناسب مطالعه کند.
بعد از چند سال، فاصله میان تجربه‌ها و اطلاعات این دو نفر می‌تواند قابل‌توجه باشد.
بنابراین یکی از مهم‌ترین فواید تندخوانی این است که می‌تواند به ما کمک کند از زمان مطالعه خود بهتر استفاده کنیم.
۲. سرعت رشد بیشتر
دومین چیزی که ممکن است از دست بدهیم، سرعت رشد است.
فردی که بتواند در زمان مشابه مطالب بیشتری یاد بگیرد، می‌تواند سریع‌تر با ایده‌های جدید آشنا شود، مهارت‌های بیشتری بیاموزد و اطلاعات بیشتری برای تصمیم‌گیری در اختیار داشته باشد.
در بسیاری از موارد، تفاوت میان افراد فقط به هوش یا استعداد آن‌ها مربوط نمی‌شود؛ بلکه به این موضوع هم ارتباط دارد که چقدر سریع یاد می‌گیرند و چقدر پیوسته به یادگیری ادامه می‌دهند.
اینجاست که مفهوم جالبی از دارن هاردی در کتاب «اثر مرکب» اهمیت پیدا می‌کند.
هاردی توضیح می‌دهد که نتایج بزرگ معمولاً حاصل تغییرات کوچک اما مداوم هستند.
خواندن چند صفحه بیشتر در روز، اتفاق بزرگی به نظر نمی‌رسد؛ اما وقتی این عادت ماه‌ها و سال‌ها ادامه پیدا کند، نتیجه آن می‌تواند ده‌ها کتاب، صدها ایده و هزاران نکته جدید باشد.
تندخوانی دقیقاً چیست؟
اما وقتی از تندخوانی حرف می‌زنیم، دقیقاً از چه چیزی صحبت می‌کنیم؟
بسیاری از افراد تصور می‌کنند تندخوانی یعنی با عجله از روی کلمات رد شدن یا قربانی کردن درک مطلب.
در حالی که تندخوانی واقعی صرفاً به معنای سریع‌تر حرکت دادن چشم روی صفحه نیست.
تندخوانی می‌تواند بر بهبود تمرکز، حذف عادت‌های نادرست مطالعه و استفاده بهتر از توانایی‌های ذهن استوار باشد.
هدف این نیست که فقط تعداد کلمات بیشتری را در مدت کوتاه‌تری ببینیم؛ بلکه باید بتوانیم متناسب با نوع متن، هدف مطالعه و میزان اهمیت اطلاعات، روش مناسب‌تری برای خواندن انتخاب کنیم.
به همین دلیل، یادگیری تندخوانی را می‌توان بخشی از مجموعه مهارت‌های یادگیری دانست.
تندخوانی چه کمکی به یادگیری می‌کند؟
امروزه هر روز با حجم زیادی از اطلاعات روبه‌رو هستیم؛ کتاب، مقاله، گزارش، دوره آموزشی، محتوای شبکه‌های اجتماعی و منابع مختلفی که هر کدام بخشی از زمان و توجه ما را به خود اختصاص می‌دهند.
در چنین شرایطی، فقط داشتن اطلاعات کافی نیست.
مهم است که بتوانیم اطلاعات را سریع‌تر، مؤثرتر و با تمرکز بیشتری دریافت و پردازش کنیم.
هرچه مهارت مطالعه و یادگیری خود را بهتر کنیم، فرصت بیشتری برای رشد، تجربه و یادگیری خواهیم داشت.
البته تندخوانی قرار نیست جای درک مطلب را بگیرد.
هدف، پیدا کردن تعادلی میان سرعت، تمرکز و درک است؛ به شکلی که سرعت مطالعه متناسب با هدف ما تنظیم شود.
اگر تندخوانی را یاد نگیریم چه چیزی از دست می‌دهیم؟
اگر از خودتان می‌پرسید چرا باید تندخوانی را یاد بگیریم؟ شاید بهتر باشد سؤال را کمی تغییر دهید.
به جای اینکه فقط بپرسید:
«تندخوانی چقدر سرعت مطالعه من را افزایش می‌دهد؟»
از خودتان بپرسید:
«اگر تندخوانی را یاد نگیرم، چه تعداد کتاب، چه مقدار دانش و چه فرصت‌هایی را در سال‌های آینده از دست خواهم داد؟»
شاید مسئله اصلی، چند دقیقه سریع‌تر خواندن یک کتاب نباشد.
مسئله این است که در طول سال‌ها، همین چند دقیقه‌های کوچک می‌توانند روی مقدار یادگیری ما اثر بگذارند.
شاید هزینه یاد نگرفتن تندخوانی، بسیار بیشتر از زمانی باشد که برای یاد گرفتن آن صرف می‌کنیم.
مریم طباطبائی ✍️
مدرس تندخوانی، تقویت حافظه و مهارت‌های یادگیری